jun 132011
 

IMG_8795

Het is gedaan: de woorden van dank aan mijn ruilpartners zijn gevoeld, uitgeformuleerd en verstopt achter dezelfde lak die in 2009 de initiële verzoekbrieven verzegelde. Deze afsluiting van het jaar is voor mij heel belangrijk: voor mijn gevoel van afronden en omdat ik mijn ruilpartners graag alle erkenning wil laten toekomen voor hun cruciale rollen in mijn experiment. Voor mijzelf gaat het avontuur nu verder: met geld maar zonder vast inkomen, met werk maar vooral met… rust

Een voorbeeld van een dankbrief.
110609 jaarzondergeldDANKvoorbeeld

jan 222011
 

img_6659
Mijn “15 minutes of fame” komen nu wel heel dichtbij… NCRV’s Cappuccino kondigt aan:
“De weekboodschappen, een paar nieuwe sportschoenen, even langs de kapper, de tank volgooien, de stapel rekeningen via internetbankieren betalen en uit eten met vrienden. Een doorsnee weekend waarin je eigenlijk nog niets geks doet, maar ongemerkt geef je iedere dag flink wat geld uit. Carolien Hoogland besloot om het helemaal anders te doen. Ze plakte haar portemonnee dicht met een groot stuk tape en nam zich voor om een jaar lang zonder geld te leven. Zonder geld aan te nemen en zonder het uit te geven. Hoe was haar jaar zonder geld?”
En de uitzending… (11h10)

dec 202010
 

img_6176

Wat kan ik schrijven? “Een magisch jaar gaat ten einde…” wat kan ik schrijven zonder in oersaaie superlatieven te vervallen? “Ik raad het iedereen aan”? Nee; iedereen moet zijn eigen weg gaan. “Laten we met zijn allen op zoek gaan naar het grijze gebied tussen de markt en de verzorgingsstaat” klinkt al relevanter.

Het laatste jaar heb ik me mens gevoeld in mijn werk. Eigenaar gevoeld van mijn werk. In contact met de mensen met wie ik samen werk. Daar is iets te halen voor ons allemaal.

Uiteindelijk, aan het eind van dit jaar, met de laatste verplichtingen nagenoeg achter de rug voel ik een rust over me komen die ik nog niet eerder zo gevoeld heb. Het is de rust van iemand die beseft dat ze voor zichzelf kan zorgen. Niet alleen in de zin van: ik krijg wel brood op de plank, ook in de zin van: ik heb eraan geproefd hoe het is om te werken op een manier die ik vol kan houden, die recht doet aan mijn energie en richting. Persoonlijke duurzaamheid. Wat is daar voor nodig? In wat voor structuren gedijt dat soort arbeidsethos?

Telkens kom ik weer terug bij de metafoor van het lerende kind en het ouderschap dat dat vergt. Als ik teveel doe ontneem ik m’n kind de kansen om te leren, om fouten te maken, om te voelen dat het ‘zelf’ doet. Als ik te weinig doe durft het misschien helemaal niks of gaat het zo fout dat er schade ontstaat…

Ik weet hoe ik verder ga: met voorrang voor rust, en voor de spelende mens. Ik weet niet hoe het verder gaat met Nederland, met het monetaire systeem en de marketing van de angst. Als we om te beginnen zoveel mogelijk kinderen laten filosoferen over wat ze belangrijk vinden, en het met ze hebben over “goed voor jezelf zorgen” en “samenredzaamheid”. Weet je? Ik denk dat de rest daar uit zal moeten volgen…

Photo courtesy: Inge Rambags.

nov 302010
 

I think this financial crisis is a very good wake-up call for the rest of the world. The reason this continent hasn’t been affected as badly as the rest of the world is that we don’t have that culture of borrowing. African culture is, if you can afford something, you buy it. You pay cash and you buy it.
Salim Amin in “Futures of Technology in Africa” (Jasper Grosskurth, 2010, p. 129).

nov 252010
 

wordleRAvB

Aan het begin van het eerste college van de reeks “Psychologie van de gebouwde omgeving” vroeg ik aan de studenten: “waarom zit je hier? Wat kom je halen?” Met hun motivaties (“ik wil leren hoe ik een fijn plein kan ontwerpen”; “kan en mag ik sturen of manipuleren?”) ging ik aan de slag. En van mijn analyse maakte ik een “wordle”.
Anders kijken, het begin van alle leren.

PS. Mijn onderwijsactiviteiten horen wel en niet bij mijn jaar: Ik benaderde de academie omdat ik zin had om met die materie (architectuur en stedenbouw) en op die plek (Heijplaat, de RAvB) te werken. Maar ik heb nooit echt een ruilgesprek gevoerd.

nov 132010
 

Anne stapt eruit. Ze stopt met werken. Anne is één van mijn zaterdagochtendklanten bij de An-Dijvie (serendipiteit: de An-Dijvie heeft zich voor mij ontpopt tot bron van ontmoetingen met interessante mensen; interessant ook voor m’n andere projecten. De creatieve crème van Delfshaven komt er. Biologische winkel als netwerk-plek.)

Anne is lief en Anne neemt de tijd voor haar koffie verkeerd met honing. Dus biecht ik bij haar: “ik merk dat, zelfs nu ik bezig ben met mijn droom-project, ik in dezelfde paniek kan geraken als vroeger… de frustratie is weg, maar de emoties blijven. Blijkbaar hoort het ook bij mij om mezelf steeds weer onder druk te zetten…” Anne verstaat me en zegt: “weet je, je kunt jezelf verliezen in de berg dingen waarvan ze bijdragen aan je doel. Maar je mag er ook op vertrouwen dat jouw energie al genoeg is. Laat het maar gebeuren.”

Pause, breathe and be still. Nog acht dagen te gaan tot de opening van the NeighbourHub.

okt 192010
 

Geachte Wijsgeer,

Wat fijn om u even te hebben gesproken. Normaal zou ik het nu heel kort
houden, maar na onze summiere uitwisseling durf ik wel iets uitvoeriger te
schrijven. Ik hoop dat u de vijf minuten neemt om deze brief uit te lezen.

Ik leef niet geheel zonder geld. Niet zoals Mark Boyle in Engeland, die
zichzelf autarkisch gemaakt heeft. Mijn jaar is geen aanklacht tegen geld
of tegen de consumptiemaatschappij, maar een zoektocht naar “trouw aan
mezelf” en deelnemen aan de maatschappij op een manier die mijn
integriteit intact laat. Ik wilde dus niet autarkisch leven: ik wilde
vooral werken op een manier waar ik en de anderen gelukkig van worden.
Juist intens deelnemen aan de maatschappij. Niet als freak gezien worden,
maar een relatief normaal leven leiden.

Kun je in Nederland zonder geld leven?
Op mijn blog staan de uitzonderingen opgesomd. Om een
voorbeeld van een uitzondering te noemen: ik betaal gewoon mijn
gezondheidsverzekering (het toeval wil dat ik twee uur in de week voor een
Achmea Health Center werk, en daarmee ongeveer de helft van de kosten
“terugverdien”, maar dat terzijde). Een voorbeeld waar ik de regels volg:
Eneco levert een jaar lang stroom en gas om niet, in ruil voor een advies
dat ik voor ze geformuleerd heb.

Hoe het begon
“Stel je voor, dat niemand meer een baan had, en iedereen gewoon
leefde…” Dat riep Li An Phoa op een goede avond. En bij mij vielen
puzzel-stukjes op hun plek. Ik dacht: ja, zo wil ik leven. Ik wil gewoon
bijdragen wat ik kan, op een manier die voor mij fijn is, en dat de
samenleving me draagt. Dat we elkaar dragen als iedereen kan doen waar-ie
goed in is en blij van wordt. Is dit een verkapt verlangen naar een
communistisch ideaal?

Dus dacht ik: ik ga het gewoon doen. Ik ga mijn baan opzeggen en werken
aan projecten die me aan het hart liggen, met mensen die me inspireren. In
eerste instantie wilde ik van mijn spaargeld gaan leven, maar de kritiek
van een vriend deed me besluiten om het “experiment” zo in te richten dat
het in principe doenlijk is ook zonder zak geld. Binnen een half jaar had
ik een set aan “ruilen” geregeld die me toestonden om zonder inkomen toch
te overleven: voor eten, om mijn appartement te kunnen blijven betalen, en
zelfs voor de tangoschool. En voila: mijn banksaldo is door het jaar heen
stabiel gebleven, ook zonder loon. Ik voel me veilig.

Toch druk
Overigens loop ik al maanden rond met het idee om u te benaderen, maar het
kwam er maar niet van. Terwijl… een vrijbuiter zoals ik zou toch heel zelfstandig over haar
tijd moeten kunnen beschikken. Toch werk ik harder dan ooit. Ik heb
ervaren dat, zelfs al ben ik vrij, ik elke keer weer bewust moet
“her-ijken”: ben ik nog bezig met mijn prioriteiten? Want ik ga
voortdurend beloftes aan die ik wil nakomen. Elke keer opnieuw moet ik
mezelf zeggen: “ja, dat is belangrijk, maar de manier waarop is vrij; zoek
de manier die bij je past.”

Succes
Ook al heb ik het druk en nog een lange weg te gaan in werkelijk trouw
zijn aan mezelf; ik ben blij met mijn jaar. Het werkt “helend” voor mij.
Ik durf veel meer naar mezelf te luisteren, mijn eigen tempo aan te
houden. Ik definieer mezelf niet meer door mijn “carrière”, maar ervaar
dat als ik dingen doe waar ik in geloof, waar ik aan hecht, mij dat
werkplezier en fijn samenzijn met andere mensen oplevert. En daar gaat het
uiteindelijk om. Daar wordt ik gelukkig van. Succes is wat anderen
definiëren; levenskwaliteit is “mijn heel persoonlijke succes”. Ik heb
voor 2011 verschillende aanbiedingen voor betaald werk, en ik zal er een
beetje van aannemen, maar voorlopig ga ik niet terug naar een fulltime
baan.

Aandacht voor mijn jaar
Uw reflecties op mijn ervaringen; daar ben ik heel benieuwd naar. En
wellicht interesseert het u om te horen welke overwegingen uit de
filosofie ik herken. Leefregels herken, voel dat ze werken, of juist
niet… De manier waarop we dat zouden kunnen doen? Misschien in een
briefwisseling die we publiceren in een krant? Of een eenmalig
duo-interview. Of een advies aan Job Cohen… dat was mijn oorspronkelijke
idee (ik was er van overtuigd dat hij onze premier zou worden). Natuurlijk sta ik open voor elke
suggestie van uw kant.

Met allerhartelijkste groet, ik zie uit naar uw reactie.

sep 252010
 

Csikszentmihalyi

Foto: www.cgu.edu/pages/5479.asp

Al sinds vijftien jaar hou ik me er min of meer full time mee bezig: “waarom en hoe veranderen mensen?” (Vanwaar die nieuwsgierigheid? Omdat ik de wereld van een milieuramp wilde redden. Maar goed.) Bijna net zolang dee’ ik erover om erachter te komen dat de wetenschap er maar matig in slaagt om met antwoorden te komen (wat komt omdat ze in een bepaald paradigma hangt, maar dat terzijde).

Voor een lezing aan het Haags Vrouwen Netwerk vroeg ik een vriendin die zich ook uitgebreid met het vraagstuk bezighield om raad: per e-mail kreeg ik een parel van een antwoord. Over verandering van binnenuit citeerde ze Csikszentmihalyi:
“Alleen zij die zich verandert, blijft zich trouw.”

Toelichting:

Csikszentmihalyi noemt dit flow en zegt zoiets als: “wie gelukkig is, groeit, ontwikkelt zich. Doet wat ze kan en zoekt haar grenzen op. Als een grens overwonnen wordt, zoekt ze naar de volgende uitdaging om haar eigen grenzen te overwinnen en verdere groei mogelijk te maken” (paraphrase door Cornelia Eybisch.)

Het veld waarin Csikszentmihalyi werkt wordt overigens aangeduid als “positieve psychologie” – laten we ons niet blind staren op het repareren van anomalie-en, maar laten we leren van positieve voorbeelden. All for it. “He’s discovered that some highly creative people find satisfaction by inventing a career or job for themselves” (bron: http://www.brainchannels.com/thinker/mihaly.html). Ik kan het alleen maar be-amen en aanbevelen.